Er is steeds meer aandacht voor de signalering van criminele uitbuiting. Het is nog onvoldoende duidelijk hoe deze signalen in beeld komen bij de opsporing, aan welke verschijningsvormen van criminele uitbuiting ze gerelateerd zijn en of ze tot een opsporingsonderzoek hebben geleid - en zo ja, naar welk strafbaar feit. Dit heeft voor het EMM aanleiding gevormd voor een onderzoek naar de signalering en opvolging van de strafbare feiten die door de opsporing zijn vastgelegd als criminele uitbuiting.
Beeld: © EMM
Signalering: meldingen en aanhoudingen
Signalen van criminele uitbuiting komen bij de politie in beeld via meldingen van (mogelijke) slachtoffers of betrokkenen, of na een aanhouding voor een gepleegd strafbaar feit. Signalen van criminele uitbuiting komen het vaakst voor bij drugscriminaliteit en (winkel)diefstal, gevolgd door delicten als fraude, oplichting of witwassen. Bij diefstal komen signalen van criminele uitbuiting vaker in beeld door een aanhouding, terwijl bij de overige genoemde delicten signalen van criminele uitbuiting vaker via meldingen bij de politie terechtkomen.
Opvolging: opsporingsonderzoeken
In bijna een derde van de onderzochte registraties is er na onderzoek daadwerkelijk criminele uitbuiting vastgesteld. Dit percentage geldt voor alle verschijningsvormen van criminele uitbuiting. Vaker, in ruim de helft van de gevallen, lijkt er na het opsporingsonderzoek geen sprake van een slachtoffer van criminele uitbuiting en is een ander strafbaar feit dan criminele uitbuiting vastgesteld, meestal het strafbare feit uit de initiële registratie.
Kenmerken van slachtoffers
Uit het onderzoek blijkt dat de meeste slachtoffers de Nederlandse nationaliteit hebben. Ze verkeren vaak in een kwetsbare sociaaleconomische situatie door (vermeende) schulden, drugsgebruik, lage inkomsten of een instabiele woonsituatie. Ook is er geregeld sprake van een vorm van begeleiding met betrekking tot huisvesting, financiën of psychische hulp. Vaak speelt er lange tijd een wederzijdse afhankelijkheid tussen verdachten en slachtoffers vanwege een woonsituatie, middelengebruik of economische opbrengsten van criminaliteit.
De onderzoeksbevindingen zijn vastgelegd in een onderzoeksrapport. Dit onderzoeksrapport is een vertrouwelijke publicatie, beschikbaar voor de partnerorganisaties van het EMM.