Sinds eind 2021 is sprake van een enorme toename van de instroom van Somalische alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv's) in Nederland. Deze instroom gaat gepaard met signalen van mensensmokkel. Dit heeft voor het EMM aanleiding gevormd om onderzoek te doen naar dit fenomeen. Daarbij zijn ook signalen van mensenhandel onderzocht, omdat amv's door hun minderjarigheid en schulden bij hun smokkelaars onderweg en in Nederland kwetsbaar zijn voor slachtofferschap mensenhandel.
Beeld: © EMM
Geen identiteitsdocumenten
Een groot deel van de onderzochte Somalische amv’s heeft verklaard dat zij tijdens de reis naar Europa of Nederland in het bezit zijn geweest van identiteitsdocumenten, maar geen van hen heeft bij de asielaanvraag in Nederland documenten bij zich. Deze zouden zijn afgepakt of ingenomen door de smokkelaar, als tegenprestatie voor hulp bij de reis, of ze zouden door de amv’s zelf zijn kwijtgeraakt, achtergelaten of weggegooid. De meeste amv’s hebben verklaard onderweg gebruik te hebben gemaakt van een look-a-like document (document van een ander met een gelijkende foto) of een vals of vervalst paspoort.
Reisroute en bestemming
De meeste amv’s verklaren van Somalië naar Turkije en Griekenland te zijn gereisd, waarna zij soms rechtstreeks maar meestal via diverse andere (Europese) landen naar Nederland zijn gereisd. Vaak zou met het vliegtuig zijn gereisd. Voor een deel van de amv’s was Nederland de beoogde eindbestemming, soms gekozen door de smokkelaar. Voor anderen was de beoogde eindbestemming een ander veilig land, vaak het Verenigd Koninkrijk of Ierland. Over het reisdoel en de reden voor de asielaanvraag lopen de verklaringen van de amv's uiteen van onveiligheid en uithuwelijking in Somalië tot gezinshereniging in Nederland.
Mensensmokkel: hulp van reisagenten
Vrijwel alle amv’s hebben verklaard dat zij bij hun reis naar Nederland (tegen betaling) hulp hebben gehad van een reisagent of mensensmokkelaar. Ze zouden een deel van de reis of tot de Nederlandse luchthaven zijn begeleid, waar ze zijn achtergelaten, doorgaans na het innemen van hun telefoon en documenten. Andere amv’s verklaren zelfstandig te hebben gereisd op tickets die door derden zijn geregeld. Ook bij de reis van de amv’s via of vanuit Nederland is sprake van signalen van mensensmokkel, meestal in relatie tot hulp buiten Nederland. Daarnaast blijken uit hun verklaringen enkele signalen van mensenhandel in Somalië of een ander (niet Europees) land, voorafgaand aan of tijdens de reis naar Nederland.
De onderzoeksbevindingen zijn vastgelegd in een onderzoeksrapport. Dit onderzoeksrapport is een vertrouwelijke publicatie, beschikbaar voor de partnerorganisaties van het EMM.