Er is sprake van een toename van het aantal personen uit Bangladesh dat met een verblijfsvergunning voor studie naar Nederland komt. Veel studenten richten in Nederland een zelfstandige onderneming op en stoppen met hun studie. De vermoedens van oneigenlijk gebruik van de studievergunning gaan gepaard met signalen van mensensmokkel en mensenhandel. Dit heeft voor het EMM aanleiding gevormd om onderzoek te doen naar dit fenomeen.
Beeld: © EMM
Hulp van 'agenten' voor toelating tot studie
Nederland staat sinds 2019 op de tweede plaats in Europa als het gaat om het aantal Bengaalse studenten met een studievergunning. De Bengaalse studenten zijn naar Nederland gekomen met een Nederlandse onderwijsinstelling als erkend referent. Een deel van de studenten heeft tegen betaling hulp gehad van een ‘agent’ om te worden toegelaten tot de studie. Deze hulp kan betrekking hebben op het invullen van formulieren of afleggen van interviews om aan de eisen van de opleiding te voldoen of het verstrekken van leningen om de kosten van studie aan te tonen. Wanneer 'agenten' onder valse voorwendselen verblijf in Nederland realiseren, kunnen zij zich schuldig maken aan mensensmokkel.
Werken in Nederland of verblijven in Europa
Na aankomst in Nederland schrijven de Bengaalse studenten zich in bij de Kamer van Koophandel als zelfstandige met een eenmanszaak, vermoedelijk om de lening af te kunnen betalen en/of te voorzien in de kosten van studie en levensonderhoud. Een buitenlandse student mag slechts kortdurend werken, terwijl er geen limiet is voor zelfstandigen. Bengaalse studenten stoppen relatief vaker vroegtijdig met hun studie in vergelijking met andere nationaliteiten. Er zijn aanwijzingen dat de studievergunning is aangevraagd met als doel om in Nederland te werken of in een ander Europees land verblijf te realiseren.
Kwetsbaar voor slachtofferschap mensenhandel
Veel Bengaalse studenten bevinden zich in een afhankelijkheidsrelatie, in een voor uitbuiting kwetsbare positie. Ze hebben een lening afgesloten om de kosten van studie aan te kunnen tonen (schuld), spreken niet of nauwelijks Engels, worden in Bangladesh begeleid bij het ophalen van hun paspoort op de ambassade en in Nederland bij hun inschrijving bij de Kamer van Koophandel als zelfstandig ondernemer, zijn afhankelijk van anderen voor huisvesting en na het voortijdig beëindigen van hun studie hebben ze in principe geen legaal verblijf meer.
De onderzoeksbevindingen zijn vastgelegd in een onderzoeksrapport. Dit onderzoeksrapport is een vertrouwelijke publicatie, beschikbaar voor de partnerorganisaties van het EMM.